en en pl
Advantages and disadvantages a straw bale buildings

O zaletach i wadach biobudownictwa obszernie pisano w wielu miejscach. Ja korzystałem głównie z materiałów Janusza Świderskiego ze Stowarzyszenia Biobudownictwa, uzupełniając ten materiał o swoje komentarze, doświadczenia, przemyślenia i informacje pozyskane z innych źródeł. Moje dotychczasowe doświadczenia potwierdzają obserwacje poczynione przez innych zwolenników i entuzjastów tej metody wznoszenia budynków.


a. Zalety biobudownictwa

1. Domy z gliny i prasowanej słomy są solidne, trwałe i niepalne (o ile mają też niepalny lub trudnozapalny dach). Pierwsze takie domy zaczęto budować w USA w stanie Nebraska pod koniec XIX wieku i stoją do dziś, już ponad 100 lat!

Łatwopalność jest jedną z najczęściej zgłaszanych obiekcji w stosunku do tego typu budynków. Okazuje się, że już w normie ISO 8301:1991 opisano wysoką odporność ogniową tego materiału. Ocena ta została potwierdzona w powtórnych badaniach przeprowadzonych zgodnie z ÖNORM B 6015 Teil 1, wraz z załącznikami na potrzeby rynku budowlanego Niemiec i Austrii. Wyniki tych badań w pełni potwierdziły wysoką odporność ogniową beli słomianych. W grupie produktów palnych (B2) bele słomiane otrzymały najwyższą ocenę odporności na działanie ognia F90 (symbol ten oznacza, że materiał został poddany działaniu ognia przez 90 minut i nie uległ zniszczeniu). Należy przy tym zaznaczyć, że ten znakomity rezultat został osiągnięty bez jakichkolwiek dodatkowych zabezpieczeń chemicznych badanej próbki przed działaniem ognia.1 Wysoka odporność beli słomianych na działanie ognia budzi często zdziwienie i niedowierzanie osób stykających się po raz pierwszy z tą technologią. W opinii autora strukturę balotu słomy można porównać z paczką mocno związanych sznurkiem gazet. Każdy z nas próbował kiedyś spalić taką paczkę i każdy przekonał się jak trudne jest to zadanie.

2. Budowa jest ekologicznie czysta i niskoenergetyczna. Uzyskanie w najbliższej okolicy budowy takich materiałów jak glina, słoma, kamień polny, żerdzie, drewno osikowe, nie jest żadnym problemem. Produkcja tych materiałów nie wymaga skomplikowanych i wysokotemperaturowych procesów, nie pociąga za sobą emisji dwutlenku węgla i innych szkodliwych substancji. Po zakończeniu (kiedyś) eksploatacji budynek nie stanie się kłopotliwym odpadem, jest całkowicie biodegradowalny. Budowa pochłania tylko 2% energii jaka jest potrzebna do wznoszenia budynków w technologiach wysokotemperaturowych - opartych na cemencie i ceramice, odpada też daleki transport materiałów. Co za tym idzie nie występuje emisja dwutlenku węgla przy produkcji materiałów naturalnych, do których zaliczają się bele słomy. Co więcej materiały te w trakcie procesu wzrostu pochłaniają dwutlenek węgla z atmosfery.

Już dzisiaj niektóre kraje (Wielka Brytania) wprowadziły system oceny wpływu materiałów budowlanych na środowisko oparty na ilości emitowanego dwutlenku węgla. Brana jest tutaj pod uwagę zarówno wielkość emisji przy produkcji, transporcie jak i utylizacji materiałów po zakończeniu okresu ich eksploatacji (eksploatacji budynku).


Wykres 1. Wykres przedstawia kompletną emisję CO2 (kg) wygenerowaną w produkcji materiałów budowlanych (dla 1 kg każdego z tych materiałów).2

 


3. Dom zbudowany z balotów słomy jest wybitnie ciepły i energooszczędny, ściany z prasowanej słomy i gliny o łącznej grubości od 50 do 60cm i połacie dachowe ocieplone belami prasowanej słomy charakteryzują się rewelacyjnym współczynnikiem przenikania ciepła – w zależności od grubości i stopnia sprasowania U= od 0,095 - 0,12Wm²/K (przyjmuje się, że dla domów pasywnych U = 0,15 Wm²/K). Niskie potrzeby energetyczne z przeznaczeniem na ogrzewanie budynków (w naszej szerokości geograficznej energia zużywana na potrzeby grzewcze stanowi około 70% energii zaspokajającej wszystkie potrzeby energetyczne budynku) umożliwiają zastosowanie ogrzewania domu np. kominkiem z płaszczem wodnym, co pozwala zminimalizować z tym związane koszty energii. Ponadto grube ściany równie dobrze jak przed zimnem, chronią przed letnimi upałami, nie przegrzewają się i dają przyjemne odczucie chłodu, stanowią też bardzo dobrą barierę wyciszającą hałas.


4. Budowa budynku w tej technologii jest uproszczona - zamiast ciężkiego fundamentu można stosować fundament punktowy lub płytę monolityczną, albo nawet na utwardzonym grysem gruncie ułożyć jutowe worki wypełnione żwirem, omurowane kamieniami na zaprawie. Zamiast wielowarstwowej skomplikowanej struktury ścian, posadzek i połaci dachowych w opisywanej metodzie stosuje się strukturę monolityczną lub dwuwarstwową bez dodatkowego ocieplania; zamiast systemu ogrzewania typu kocioł + c.o. i grzejniki można zastosować kominek z płaszczem wodnym lub tylko grzejniki elektryczne; zamiast np. terakoty, parkietu - polerowane klepisko. Tak uproszczone prace są możliwe do przeprowadzenia (najlepiej po krótkim szkoleniu) nawet przez ludzi, którzy nie mieli dotąd żadnej styczności z jakimikolwiek technologiami budowlanymi.



5. Koszty budowy są niskie, materiały na dom o powierzchni np. 150m² (z wykończeniem ale bez przyłączy, wkładu kominkowego i tzw. białego montażu) szacujemy na około 55-65tyś PLN (w tym ok.50% kosztów mat. to stolarka i pokrycie dachowe). W związku z uproszczonym trybem prac oraz lekką konstrukcją szkieletową budowa tego typu budynków może być wykonywana siłami inwestora, bez konieczności zatrudniania ekip specjalistycznych..

6. Domy z gliny i słomy posiadają unikalne walory zdrowotne, panuje w nich optymalny mikroklimat który powstaje w wyniku wysokiej zdolności pochłaniania i oddawania pary wodnej, a także paroprzepuszczalności gliny i słomy, dlatego w pomieszczeniach utrzymuje się stała wilgotność powietrza na poziomie 50-55%. Dom naturalnie „oddycha” i nie ma konieczności montowania kosztownych systemów wymuszających wentylację, wystarczy grawitacyjna. Pomieszczenia z gliny polecane są szczególnie dla osób z chorobami alergicznymi, ponieważ gliniane tynki mają właściwości oczyszczające powietrze, neutralizują mikro zanieczyszczenia np. dym nikotynowy, nie przylepia się do nich kurz, ponieważ są elektrostatyczne, obojętne oraz antyseptyczne - hamują rozwijanie się bakterii i pleśni na ścianach. Nie wypalana glina jako materiał naturalny odznacza się też zdrowym, niskim promieniowaniem jonizującym, dlatego - jak podaje niemiecka firma Bayosan produkująca m.in. suche gliniane tynki - ma właściwości anty rakowe i przyczynia się do zachowania zdrowia i długowieczności. Dawniej, gdy nie było jeszcze lodówek nawet żywność ze względu na dobroczynne oddziaływanie gliny przechowywano w glinianych dołach i naczyniach, a woda z glinianych dzbanów jest bardzo długo chłodna i świeża.

7. Kolejną zaletą jest wygląd budynków budowanych z naturalnych materiałów w proponowanej przez autora technologii. Nowoczesne domy z gliny i prasowanej słomy są piękne, mają estetyczny wygląd i mogą zadowolić nawet wyrafinowane oczekiwania estetyczne. Najczęściej budowane są w ciekawej formie architektonicznej, odznaczają się łagodnym wykończeniem, bez ostrych zakończeń i kantów co daje wrażenie ciepła, naturalnej harmonii i wkomponowania w środowisko. Osobnym tematem są oryginalne i piękne gliniane tynki, odznaczające się bogactwem faktur i detali które można w nich uzyskać. Niezwykle piękne tynki gliniane są wykonane min. w pałacu cesarskim w Japonii. Plastyczność gliny można wykorzystać do uformowania wewnątrz budynku artystycznych detali oraz półek i wnęk spełniających rolę oryginalnego umeblowania.


b. Wady biobudownictwa

Za wadę może być uznawane to, że ściany domów mają grubość od 50 do 60cm, zwiększa się tym samym o kilka m² (w porównaniu do innych technologii) powierzchnię zabudowy domu przy tej samej powierzchni użytkowej. Ma to znaczenie jeśli dysponuje się działką o minimalnej powierzchni.

Drugą wymienianą często wadą (przy budowie sposobem „gospodarskim”) jest konieczność żmudnego korowania żerdzi – jeśli robi się to ręcznie. Można też korować je mechanicznie na specjalnych maszynach - korowarkach np. w tartaku - za co oczywiście trzeba dodatkowo zapłacić. W przypadku naszego projektu jako elementy konstrukcji użyte zostaną prawdopodobnie belki z klejonego drewna. Będą pewnie droższe od korowanych żerdzi, jednak nie będzie odpadów. Będą przygotowane jako gotowe elementy konstrukcyjne i nie będą wymagały kosztownych prac stolarskich. Zakładamy, że koszt całkowity takiego rozwiązania będzie porównywalny z użyciem żerdzi i kupieniem prac stolarskich do zbudowania z nich konstrukcji naszego domu.



Trzecią wadą jest (jak w każdej technologii opartej na glinie) spotykane niekiedy pękanie gliny w czasie wysychania tynków lub klepiska, szczególnie w narożach, połączeniach z innymi materiałami np. z drewnem lub na styku z posadzką. Związane to jest z samą gliną, która jest materiałem niejednorodnym i nieznormalizowanym. Pęknięcia występują najczęściej gdy stosuje się glinę zbyt tłustą (zbyt kurczliwą). W celu zmniejszenia kurczliwości dodaje się do gliny od 10-50% piasku i materiały włókniste (trociny, plewy, słomę, paździerze), które dodatkowo stabilizują glinę. Nie ma jednej stałej proporcji tych składników. Trzeba przed wykonaniem tynków i klepiska wykonać kilka- kilkanaście próbek (krążków, plastrów) o różnej zawartości piasku i wypełniaczy i następnie wybrać skład optymalny.3

Mówiąc o wadach należy również zwrócić uwagę na konieczność dokładnego zabezpieczenia balotów słomy przed wilgocią. Wilgoć, która nie ma możliwości odparowania jest największym zagrożeniem dla słomy. Brak możliwości jej odprowadzania lub pozostawienie miejsc nie zabezpieczonych przed wilgocią powoduje rozwój mikroorganizmów, a w konsekwencji gnicie słomy. Po pierwsze, przestrzegając zasad budowlanych łatwo ustrzec się przed takim problemem, a jeśli już coś takiego się zdarzy (chociaż nie powinno) technologia wznoszenia budynków z balotów słomy umożliwia łatwą wymianę uszkodzonej części muru. Jeśli w wyniku błędów popełnionych w procesie wznoszenia murów lub kładzenia tynków do środka przegrody dostawała się woda, która doprowadziła do rozpoczęcia procesu gnilnego należy po prostu usunąć zniszczone baloty i wymienić je na nowe. Całość pokryć szczelnie tynkiem. Tynk gliniany jest wystarczającym zabezpieczeniem przed wilgocią.


2 Jakub Wihan, Humidity in straw bale walls and its effect on the decomposition of straw, str.19

3 Janusz Świderski Prezes Stowarzyszenia Biobudownictwa http://biobudownictwo.org/zalety-biobudownictwa/

ZamknijNa tej stronie internetowej wykorzystywane są pliki cookies zbierane do celów statystycznych i wykorzystywane do poprawnego działania serwisu www.
Warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies moża zmienić w ustawieniach przeglądarki - niedokonanie zmian ustawień przeglądarki jest jednoznaczne z wyrażeniem zgody na ich zapisywanie.